Mülakat Becerileri
İşe Giriş Mülakatı Nedir?
Profesyonel niteliklerinizi kâğıt üzerinde işverene aktarmanız ve etkili bir özgeçmiş hazırlamanız, iş görüşmesine davet edilmeniz için ilk ve en önemli aşamayı oluşturur. Fakat sadece bir özgeçmiş vasıtası ile iş teklifi almanız neredeyse imkansızdır. Sizi hayalinizdeki işe ulaştıracak yegâne yöntem, işveren ile yapacağınız mülakattır. Belirli bir pozisyona başvuran adaylar arasından en uygun kişiyi belirlemek için gerçekleştirilen bu süreç, aslında iki yönlü bir bilgi alışverişidir. Mülakatı yapan kişi profesyonel ve kişilik özelliklerinizi tanımaya çalışırken; siz de görev tanımı, çalışma ortamı, firmanın potansiyeli ve geleceği hakkında detaylı bilgiler toplarsınız. Bu etkili bilgi alışverişinin sağlıklı kurulamaması, uzun vadede hem firma hem de aday açısından sakıncalı sonuçlar doğurabilir. Unutulmamalıdır ki mülakatlar adaylar kadar mülakatı gerçekleştiren uzmanlar için de stresli bir tecrübedir. Geleceğinizi doğrudan etkileyen bu maksimum bir saatlik süreçte heyecanı tamamen yok etmeyi beklemek hayalci olsa da ortaya çıkacak stresle başa çıkmanın tek ve kesin yolu mülakata her yönüyle hazırlıklı gitmektir.
Telefonda ve Video Mülakatları
Günümüz iş dünyasında mülakatlar farklı biçimlerde karşımıza çıkabilir. Klasik yüz yüze mülakatların yanı sıra teknolojik imkanlarla birlikte telefon mülakatları ve video görüşmeleri de sıklıkla kullanılmaktadır. Eğer telefonda mülakat yapılacaksa, önceden belirlenen saatte sessiz ve sakin bir ortamda hazır bulunmalısınız. İş başvurusu yaptığınız dönemlerde bilmediğiniz numaralardan gelen çağrıları açarken her zaman saygılı ve profesyonel bir ton kullanmaya özen göstermelisiniz. Video görüşmelerinde ise görüşme öncesinde telefon, bilgisayar, kamera ve mikrofon gibi tüm ekipmanların sorunsuz çalıştığından emin olmalı, arka planınızı derli toplu ve profesyonel görünecek şekilde ayarlamalısınız.
Yüz Yüze Mülakat ve Giyim Kuralları
Yüz yüze mülakatlarda ilk intiba her şeydir. Mülakatçı sizi ilk gördüğü andan itibaren dış görünüşünüzden yola çıkarak mülakatın tüm seyrini etkileyecek varsayımlarda bulunur. Teknik bilginiz görüşmenin ilk dakikalarında ortaya çıkmayacağı için, olumlu bir ilk intiba adına kıyafetleriniz mutlaka temiz, ütülü ve kurumsal hayata uygun (lacivert, siyah, gri, bej gibi renklerde) olmalıdır. Erkek adaylar için takım elbise ve kravat, kadın adaylar için işe uygun etek, ceket veya kumaş pantolon tercih edilmeli; kot pantolonlardan, abartılı aksesuarlardan, ağır parfümlerden ve aşırı makyajdan kesinlikle kaçınılmalıdır. Saçlar bakımlı, ayakkabılar ise mutlaka boyalı olmalıdır.
Mülakat Hazırlığı: Kendinizi Tanıyın
Mülakat hazırlığının ilk altın kuralı “kendinizi tanımaktır.” Kendini bilen bir aday, profesyonel niteliklerinizi ve kişilik özelliklerini karşı tarafa daha iyi aktarır. Görüşme öncesinde profesyonel hayattaki hedeflerinizi, güçlü yanlarınızın pozisyona katkılarını ve zayıf yönlerinizi kendinize sorarak netleştirmelisiniz. İş hayatınızın her aşamasını, üniversite bitirme derecenizi ve staj tarihlerinizi kronolojik olarak gözden geçirmelisiniz; mülakatta bu tarihleri hatırlayamamak büyük bir olumsuz puan sebebidir. Kesinlikle niteliklerinizi ve tecrübenizi küçümsemeyin.
Mülakat Hazırlığı: Firmayı Tanıyın
Hazırlığın ikinci adımı ise “firmayı tanımaktır.” Görüşmeye gideceğiniz kurumun ana faaliyet alanını, misyonunu, pazar payını, ürünlerini ve güncel stratejilerini internet üzerinden veya ticaret odalarından mutlaka incelemelisiniz. Mülakata gitmeden önce firmayı ziyaret ederek broşür isteyebilir veya yayınlanmışsa yıllık raporlarını elde etmeye çalışabilirsiniz. Şirket hakkında bilgi sahibi olduğunuzu mülakat esnasında somut örneklerle hissettirmek, pozisyona duyduğunuz ilgiyi göstererek sizi diğer adayların önüne geçirir.
Kendi Sunumunuzu Hazırlama ve Prova
Tüm bu hazırlıkların ardından kendinizi ve yaptıklarınızı 3 dakika içinde özetleyecek bir sunum hazırlamalı, en çok sorulan mülakat sorularına karşı bir arkadaşınızla veya ayna karşısında mutlaka zaman ayarlı provalar yapmalısınız. İfade ediş tutumunuzun nasıl yansıdığını ve genel duruşunuzu dışarıdan bir gözün fikrini alarak düzenlemelisiniz.
Mülakat Sırasında Zaman Yönetimi
Görüşme günü geldiğinde zaman yönetimi ve davranış biçiminiz profesyonelliğinizin aynasıdır. Mülakata tam zamanında gitmeye özen göstermelisiniz. Geç kalmak mazeretiniz ne olursa olsun kabul edilemez bir durumken, çok erken gitmek de heyecanınızın bir göstergesi olabilir ve gizlilik ilkelerini zedeleyebilir. Bekleme salonunda geçirdiğiniz süreyi etrafı gözlemleyerek ve notlarınızı inceleyerek geçirebilirsiniz; mülakat saatinin 15 dakikadan fazla gecikmesi size firmanın personele ve zamana verdiği değer konusunda ipuçları verir. Görüşme odasına girdiğinizde pozitif bir başlangıç için mülakatçının elini sıkmalı, abartısız bir şekilde gülümsenmeli ve size yer gösterilmeden oturmamalısınız. Görüşme süresince daima göz teması kurmalı, kibar ve kendinizden emin bir duruş sergilemelisiniz.
Mülakat Sırasındaki Davranış Biçiminiz (Kendiniz Olun!)
En önemli kural her zaman yalansız, dolansız ve abartısız bir şekilde “kendiniz olmaktır.” Bilmediğiniz bir soru karşısında dürüstçe “bilmiyorum” demekten çekinmemeli, kariyerinizle ilgili yanıltıcı bilgi vermemelisiniz. Mülakatçının yaklaşımı ne kadar sıcak olursa olsun resmiyetinizi bozmamalı, asla ilk ismiyle hitap etmemeli ve ikram edilse dahi sigara içmemelisiniz. Ayrıca mülakat sırasında kesinlikle saate bakmamalı ve mülakatçı konuyu kendisi açmadığı sürece ilk aşamada ücret, izin veya maddi olanakları asla gündeme getirmemelisiniz. Eğer pozisyonla ilgili veya firma kültürü hakkında şüpheleriniz ya da kafanızda soru işaretleri varsa, bunları mülakat esnasında kibarca yöneltebilir ya da bazı görüşlerinizi işle ilgili şansınızı kaybetmemek adına kendinize saklayabilirsiniz. Hakkınızda olumlu düşünceler uyandırmak için mülakatın her aşamasında nazik olun.
İş Görüşmesi / Mülakat Aşamaları
Her mülakat genellikle giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Giriş aşamasında mülakatçı sizi dinlemek ve profesyonel geçmişinize yoğunlaşmak ister. Gelişme aşamasında verdiğiniz cevaplar doğrultusunda sizden daha fazla bilgi toplamaya çalışır. Sonuç aşamasında ise firma ve pozisyon detaylandırılır; performansınız beğenildiyse maddi imkanlara da bu aşamada değinilebilir. Sağlıklı bir mülakatın en az bir saat sürmesi beklenirken, yarım saatten az süren görüşmelerin genellikle olumlu seyretmediği bilinmektedir.
Mülakatlarda En Çok Sorulan Sorular
Görüşme esnasında mülakatçılar tarafından sıklıkla yapılandırılmamış ya da klasikleşmiş mülakat soruları yöneltilir. Bu sorulara hazırlıklı olmak performansınızı olumlu etkiler:
– Bize kendinizi anlatır mısınız?
– Zayıf ve güçlü yönleriniz nelerdir?
– Neden bizimle çalışmak istiyorsunuz?
– Kısa ve uzun vadeli kariyer hedefleriniz nelerdir?
– Diğer adaylardan farklı olarak bu firmaya sağlayacağınız faydalar nelerdir?
– Başarıyı ve başarısızlığı tanımlayınız.
– İdeal işinizi tanımlayınız.
Yeni Mezunlara Yöneltilen Sorular
Profesyonel hayata atılmaya hazırlanan yeni mezunlara, iş tecrübelerinin azlığı veya yokluğu nedeni ile daha çok eğitimleri ve gelecek planları ile ilgili sorular yöneltilmektedir:
– Üniversite eğitiminize devam ederken herhangi bir iş tecrübeniz oldu mu?
– Mezun olduğunuz bölümü neden seçtiniz?
– Üniversitede katıldığınız sosyal aktiviteler nelerdir?
– Bitirme dereceniz ve en çok ilgi duyduğunuz dersler nelerdir?
– Eğitiminize devam etmeyi arzu ediyor musunuz?
– Hobileriniz nelerdir?
Mülakat Sonu ve Sonrası (İlk Mülakat Sonunda Yapılmaması Gerekenler)
Mülakatın sonuna doğru size söz hakkı verildiğinde, pozisyona olan isteğinizi göstermek adına firmanın gelecek planları, stratejileri veya pozisyonun kariyer yolu hakkında soruları nezaketle yöneltmelisiniz. Görüşme odasından çıkmadan önce mülakatın gidişatı olumluysa bundan sonraki aşamanın ne olacağını, süreçlerin nasıl ilerleyeceğini ve kararın kimin tarafından verileceğini sorabilirsiniz. İlk mülakatın sonunda hemen bir iş teklifi yapılması beklemeyin; karar konusunda ısrarcı olup sonrasında sürekli telefonla takip etmeye çalışmak da kaçınılması gereken hatalar arasındadır. Ücret ve maddi olanaklar mülakatçı konuyu açmadığı sürece bu aşamada üstelememelidir. Eğer yapılan iş teklifini kabul ederseniz, eski işinizden iyi ilişkilerle ve yapıcı geri bildirimlerle ayrılmaya özen göstermelisiniz.
Mülakat Hazırlık Listesi ve Aday Başvuru Formu
Mülakata giderken yanınızda bulundurmanız gereken hazırlık listesi:
– Mülakatı gerçekleştirecek kişinin ismi, soyadı ve pozisyonu,
– Mülakata alınacağınız yerin tam adresi ve firmanın telefonu,
– Firma ve pozisyon hakkında yaptığınız araştırmaları içeren küçük notlar ve sormak istediğiniz soruların listesi,
– Özgeçmişinizin birkaç kopyası, yazılı referanslarınız ve kartvizitiniz.
Eğer mülakat öncesinde sizden bir aday başvuru formu doldurmanız istenirse, halihazırda profesyonelce hazırladığınız CV’nizde bu bilgiler olsa bile, kurumla iş birliği içinde olduğunuzu ve yardımcı olmak istediğinizi göstermek adına bu formu titizlikle doldurmalısınız.
